فیزیوتراپی کف لگن یکی از شاخههای تخصصی فیزیوتراپی است که بر پیشگیری، درمان و توانبخشی مشکلات مرتبط با عضلات کف لگن تمرکز دارد. این عضلات نقش مهمی در عملکردهایی نظیر کنترل ادرار و مدفوع، حمایت از ارگانهای لگنی (مثانه، رحم، رودهها)، و عملکرد جنسی ایفا میکنند
کف لگن چیست؟
قبل از اینکه به سراغ فیزیوتراپی برویم، بد نیست کمی در رابطه کف لگن بدانیم. کف لگن سیستمی است که توسط رباطها، ماهیچهها و نوارهایی که بهصورت افقی در قسمت تحتانی لگن، بین شرمگاه و دنبالچه قرار میگیرند، تشکیل شده است. عملکرد آن شامل تثبیت اندامهای مجاری ادراری و دفعی، جلوگیری از افتادگی مثانه (سیستول)، رحم (هیستروسل)، روده (انتروسل) و رکتوم (رکتوسل)، و همچنین نشاندهنده یکپایه قوی و الاستیک است و اجازه می دهد ریتمهای خودداری و تخلیه مثانه و رکتوم و فعالیت جنسی طبیعی باشد.
علائم و علل ضعیف بودن کف لگن
در موارد متعددی ممکن است این دسته از عضلات، بهویژه پس از زایمان، به دنبال یائسگی، در صورت عمل خاص یا حتی با افزایش سن ضعیف شوند.مثلاً در بارداری ممکن است مواردی چون انقباض بیش از حد عضلات رخ دهد. این اتفاق میتواند باعث درد یا پارگی در هنگام زایمان شود. بااینحال، پس از زایمان، ضعیف شدن کف لگن میتواند باعث بیاختیاری و همچنین در یائسگی باعث افتادگی به دلیل هیپوتونی عضلات شود.
علائم چگونه تشخیص داده میشوند؟
اولین نشانه میتواند ازدستدادن اندک ادرار در زمانی که تحتفشار هستید، یا بهعنوانمثال اگر بیش از حد سرفه میکنید یا میخندید، باشد. مشکل در نگهداشتن ادرار و مدفوع میتواند یکی دیگر از علائم جدی باشد.بهطورکلی، علائمی که میتواند در مورد ضعیف شدن کف لگن رخ دهد به شرح زیر است:
علائم دستگاه ادراری:
- بیاختیاری ادرار استرسی
- اختلال در دفع ادرار
- افتادگی اندامهای لگنی
- اختلال عملکرد جنسی (واژینیسموس، ولوودینیا، دیسپارونی، اختلال نعوظ)، کاهش ادراک جنسی یا رابط جنسی دردناک
- درد در قسمت پایین شکم
- سندرم درد مزمن لگن
- اختلال عملکرد آنورکتال (بیاختیاری مدفوع)
موقعیتهای دیگری که ممکن است تقویت این عضلات ارادی مفید باشد عبارتاند از:
- آمادگی برای زایمان
- بعد از زایمان
- توانبخشی بعد از سزارین یا سایر جراحیهای زنان
فیزیوتراپی کف لگن در درمان موارد زیر ضروری است:
- استرس، اضطراب، یا بیاختیاری ادرار
- بیاختیاری مدفوع
- افتادگی مثانه، رحم، راستروده
- دیسپارونی یا درد جنسی
- اختلالات جنسی مانند اختلال نعوظ و انزال زودرس
- درد مزمن لگن و کمر
جلسه فیزیوتراپی کف لگن شامل چه مواردی است؟
درمان دستی:
شامل اجرای روشها و تکنیکهای فیزیوتراپی است که در آن به حداکثر توجه و همکاری فیزیوتراپیست و بیمار نیاز است.
بیوفیدبک الکترومیوگرافی:
یک تکنیک فیزیوتراپی ابزاری است که به شما امکان میدهد تا با استفاده از لولههای درون حفرهای حاوی الکترود، فعالسازی داوطلبانه عضلانی را ثبت کنید، شدت و مدت آن را اندازهگیری کنید. سیگنال ضبط شده توسط کامپیوتر به محرک های بینایی و شنوایی تبدیل میشود تا به بیمار بازخورد بدهد و او را از عضلات لگن خود و عملکرد آنها آگاه کند.
رفتاردرمانی:
رویکردی پیچیده است که مبتنی بر آگاهی از عملکرد پرینه، مدیریت ریتمهای صحیح تخلیه و مهار با آموزش مثانه یا تمرین مثانه، فعالسازی صحیح کف لگن است. راهکارهای زیادی وجود دارد که فیزیوتراپیست برای مدیریت بهتر و محدودکردن بیاختیاری به آنها آموزش میدهد، نکته مهم انگیزه درمان، پیروی از دستورالعملهای داده شده و ثابت بودن در انجام تمرینات تجویز شده است.
